Przewodnik kliniczny · Zarządzanie stresem przewlekłym
Jak pracować ze stresem
Model Lazarusa i Folkman
- 8 faz
- 34 narzędzia
- ~22 sesje
Pełny przewodnik – opis pracy w każdej fazie i lista „Jak to sprawdzić” pod kryteriami przejścia – otwiera się w aplikacji po zalogowaniu. W czasie otwartej bety konto jest bezpłatne.
Fazy pracy
Każda faza ma swój cel, proponowane narzędzia z kompendium i kryterium, po którym poznasz, że można iść dalej. Tempo i kolejność dopasuj do osoby, z którą pracujesz.
Faza 1
Ocena, mapa stresorów, przymierze
Zmapować stresory i zasoby, ustalić charakter stresu (ostry lub przewlekły) i kontrolę nad stresorami oraz zbudować przymierze.
Kryterium przejścia do fazy 2
Stresory i zasoby zmapowane; ustalony charakter stresu i kontrola; zbudowane przymierze.
Faza 2
Psychoedukacja i mindset
Zbudować rozumienie stresu jako transakcji (wymagania i zasoby) i przepracować nastawienie wobec stresu (mindset), które wpływa na reakcję.
Kryterium przejścia do fazy 3
Pacjent rozumie stres jako proces zależny od oceny i ma bardziej elastyczne nastawienie do niego.
Faza 3
Regulacja układu nerwowego – rdzeń
Nauczyć regulacji układu nerwowego – obniżania pobudzenia i wychodzenia z mobilizacji/zamrożenia – rdzeń pracy ze stresem.
Kryterium przejścia do fazy 4
Pacjent rozpoznaje stan układu nerwowego i potrafi obniżać pobudzenie oraz stosować mikroprzerwy.
Faza 4
Strategie radzenia sobie
Dobrać strategie radzenia do charakteru stresora – skoncentrowane na problemie (gdy kontrolowalny) lub na emocjach (gdy nie) – z treningiem radzenia.
Kryterium przejścia do fazy 5
Pacjent dobiera strategie do charakteru stresora i przygotowuje się na przewidywalne obciążenia.
Faza 5
Ocena poznawcza i ruminacja
Złagodzić katastroficzne oceny („nie poradzę sobie”) przez ponowną ocenę oraz przerwać ruminację podtrzymującą stres.
Kryterium przejścia do fazy 6
Oceny stają się bardziej realistyczne; pacjent rzadziej rumuje; mniejsza reaktywność na stresory.
Faza 6
Regeneracja i zasoby
Odbudować zasoby przez regenerację (sen, natura, savoring) i wsparcie społeczne – kluczowe zwłaszcza przy stresie przewlekłym.
Kryterium przejścia do fazy 7
Pacjent regularnie regeneruje siły i korzysta ze wsparcia; rosną zasoby.
Faza 7
Redukcja stresorów i kontekst
Zredukować zbędne stresory i przepracować kontekst (zwłaszcza pracę) – bo część rozwiązań leży w środowisku, nie tylko w regulacji.
Kryterium przejścia do fazy 8
Zredukowane zbędne stresory i przepracowany kontekst; mniejsze realne obciążenie.
Faza 8
Profilaktyka przewlekłego obciążenia
Utrwalić regulację, dopasowany coping i regenerację oraz przygotować plan zapobiegający przewlekłemu obciążeniu i wypaleniu.
Zakończenie
Utrwalona regulacja, coping i regeneracja; pacjent rozpoznaje przeciążenie i ma plan profilaktyki wypalenia.