Obszar pracy · Procesy transdiagnostyczne
Metakognicje (MCT)
Praca z przekonaniami o myśleniu i stylem uwagi – model S-REF Wellsa, ATT, DM.
Co jest w tym obszarze
Jak pracować metapoznawczo (MCT)
Cele faz i kryteria przejścia →g = 1,84 vs WL · przewaga nad CBT (meta 2024)
- Ocena i profil metapoznawczy
- Konceptualizacja i psychoedukacja
- Trening uwagi (ATT)
- Oderwana uważność i odraczanie
- Przekonania metapoznawcze – rdzeń
- Nowy plan przetwarzania i profilaktyka
Arkusze do pracy
Otwórz w katalogu arkuszy →11 arkuszy A4. Każdy arkusz otworzysz w podglądzie; druk, zapis do PDF i wysyłka klientowi są dostępne po zalogowaniu.
- Arkuszdla terapeutyNarzędzia pomiarowe w terapii metapoznawczej – przeglądCztery narzędzia Wellsa w jednej tabeli. MCQ-30 mierzy metaprzekonania, czyli przekonania o myśleniu – nie objawy. CAS-1 jest miarą sesyjną: pyta o czas spędzony w zamartwianiu i o siłę przekonań w procentach.
- Arkuszdla terapeutyKryteria przejścia między fazami – do drukuKryteria z przewodnika klinicznego zebrane w jedną listę do zaznaczania: przy każdej fazie zdanie kryterium i punkty „jak to sprawdzić”. W planerze terapii ta sama lista stoi przy ścieżce klienta.
- Arkuszdla klientaMCT – model S-REF Wellsa i MatthewsaModel S-REF (ang. Self-Regulatory Executive Function) – Wells i Matthews (1994). Patologia psychiczna powstaje przez Cognitive Attentional Syndrome (CAS): martwienie się + ruminacja + monitorowanie zagrożeń. Sterują CAS – metakognicje.
- Arkuszdla klientaDetached Mindfulness – oderwana uważnośćOderwana uważność (ang. uważność w dystansie, DM) – postawa obserwacji własnych myśli bez angażowania się w ich treść. Klient uczy się: myśli to tylko myśli, nie fakty, nie polecenia, nie zagrożenia.
- Arkuszdla klientaProtokół MCT – Wells 12 sesji dla GAD12-sesyjny protokół MCT Wellsa dla GAD: konceptualizacja → DM → modyfikacja negatywnych metakognicji → modyfikacja pozytywnych metakognicji → eliminacja CAS → utrzymanie.
- Arkuszdla klientaAnaliza użyteczności martwienia i eksperyment dwóch dniRozbrojenie pozytywnych przekonań metapoznawczych („martwienie mnie przygotowuje”, „ruminacja pozwala zrozumieć”): kwestionujemy UŻYTECZNOŚĆ, nie prawdziwość treści – bilans zysków/strat, pytanie „co realnie dało Ci 1000 godzin martwienia?” i eksperyment dwóch dni (dzień z perseweracją vs dzień z odroczeniem) z porównaniem skuteczności działania i samopoczucia.
- Arkuszdla klientaDziennik CAS – monitoring zespołu poznawczo-uwagowegoUstrukturyzowany dziennik samoobserwacji CAS: wyzwalacz/intruzja → co z nią zrobiłem (wszedłem w obróbkę / monitorowałem zagrożenie / próbowałem kontrolować) → minuty → skutek. Tydzień zapisów daje obraz dobowej „dawki” CAS – oś monitorowania zmiany obok MCQ-30.
- Arkuszdla klientaEksperymenty z negatywnymi przekonaniami metapoznawczymi – niekontrolowalność i niebezpieczeństwoSesyjne eksperymenty rozbrajające rdzeń CAS: paradoksalny test utraty kontroli („martw się TERAZ na 100% i nie zatrzymaj się na mój sygnał stop”) przeciw „martwienie jest niekontrolowalne” oraz eksperyment intensyfikacji (celowe nasilenie → brak katastrofy) przeciw „zamartwianie mnie uszkodzi”. Po każdym teście – ponowny pomiar % przekonania.
- Arkuszdla klientaNowy plan przetwarzania – stary tryb vs nowy tryb obsługi intruzjiKarta dwóch kolumn zamykająca terapię: STARY tryb (wchodzę w obróbkę, monitoruję zagrożenia, kontroluję myśli) vs NOWY tryb (zauważam → DM/odraczam → uwaga na zewnątrz → działam według planu dnia) – spisane słowami pacjenta i przećwiczone na jego realnych wyzwalaczach, aż nowy tryb stanie się domyślnym „systemem operacyjnym”.
- Arkuszdla klientaOdraczanie martwienia – okno martwienia jako eksperyment kontrolowalnościIntruzja w ciągu dnia → „zauważam; obrobię o 18:30” → wyznaczone 15-minutowe okno martwienia, zwykle niewykorzystywane. Jednocześnie technika redukująca CAS i eksperyment behawioralny przeciw przekonaniu „martwienie jest niekontrolowalne” – główna amunicja do Fazy 5.
- Arkuszdla klientaPlan na nawrót CAS – profilaktyka w MCTPisemny plan profilaktyki: sygnały wczesne (rosnące minuty CAS, powrót monitorowania zagrożeń, wzrost MCQ-30), wyzwalacze ryzyka i przypisane kontrposunięcia (tydzień codziennego ATT, okno martwienia, przegląd dowodów kontrolowalności, powrót do nowego planu) – z progiem, przy którym wraca się po pomoc.