Przewodnik kliniczny · Unikanie doświadczeniowe

Jak pracować z unikaniem

Unikanie – wspólny mechanizm zaburzeń

  • 6 faz
  • 10 narzędzi
  • ~12 sesji
Otwórz przewodnik Arkusze i materiały obszaru

Pełny przewodnik – opis pracy w każdej fazie i lista „Jak to sprawdzić” pod kryteriami przejścia – otwiera się w aplikacji po zalogowaniu. W czasie otwartej bety konto jest bezpłatne.

Fazy pracy

Każda faza ma swój cel, proponowane narzędzia z kompendium i kryterium, po którym poznasz, że można iść dalej. Tempo i kolejność dopasuj do osoby, z którą pracujesz.

  1. Faza 1

    Ocena i mapa unikania

    Sesje 1–2 · cel: pełny obraz strategii i kosztów

    Zinwentaryzuj oba oblicza unikania na materiale pacjenta – zanim cokolwiek nazwiesz problemem, pokaż wzorzec.

    Kryterium przejścia

    Mapa z co najmniej 8–10 pozycjami i rozpoznany wspólny mianownik („uciekam od czucia X”).

  2. Faza 2

    Paradoks kontroli i bilans strategii

    Sesje 2–3 · cel: strategia kontroli traci wiarygodność

    Pacjent ma doświadczyć (nie usłyszeć), że kontrola wewnętrzna zawodzi – i sam wystawić jej rachunek. To ACT-owska „kreatywna beznadziejność”: bankructwo starej strategii otwiera drogę do nowej.

    Kryterium przejścia

    Pacjent formułuje własnymi słowami: „kontrola wewnętrzna nie działa – potrzebuję innej relacji z tym, co czuję”.

  3. Faza 3

    Trening akceptacji

    Sesje 3–6 · cel: umiejętność robienia miejsca

    Akceptacja to nie zgoda na cierpienie ani rezygnacja – to aktywna umiejętność pomieszczenia doświadczenia bez walki, trenowana jak mięsień. Karta treningu akceptacji zawiera pełne instrukcje.

    Kryterium przejścia

    Pacjent przeprowadza ekspansję samodzielnie i opisuje epizody „poczułem i zostałem” poza gabinetem.

  4. Faza 4

    Odwracanie unikania behawioralnego

    Sesje 5–9 · cel: zmiana kierunku z ucieczki na podejście

    Akceptacja bez działania jest połową pracy. Teraz mapa unikania zamienia się w hierarchię podejścia – kierunek wyznaczają wartości, nie poziom lęku.

    Kryterium przejścia

    Systematyczne wykonywanie kroków; mapa unikania wyraźnie się kurczy (odhaczone pozycje).

  5. Faza 5

    Regulacja zastępcza – substancje i ekrany

    Sesje 8–10 · cel: domknąć chemiczne i cyfrowe kanały ucieczki

    Najszybsze regulatory (alkohol, THC, jedzenie, scrolling, pornografia, zakupy) potrafią po cichu przejmować całą funkcję unikania – i sabotować resztę terapii. Karta „substancje jako regulacja” prowadzi przez ocenę i interwencję.

    Kryterium przejścia

    Spadek częstości regulacji zastępczej; impulsy surfowane zamiast automatycznie realizowane.

  6. Faza 6

    Profilaktyka nawrotów

    Sesje 10–12 · cel: czujność na stare koleiny

    Unikanie wraca po cichu – jedną odmową, jednym „dziś odpuszczę”. Pacjent ma wyjść z radarem i planem, nie z postanowieniem.

    Kryterium zakończenia

    Mapa unikania w większości odwrócona, samodzielne stosowanie ekspansji i kroków podejścia, plan na piśmie.