Obszar pracy · Procesy transdiagnostyczne
Niska samoocena
Rdzenne „jestem niewystarczający” i zachowania, które to przekonanie podtrzymują.
Co jest w tym obszarze
Jak pracować z niską samooceną
Cele faz i kryteria przejścia →Model Fennell – standard pracy z LSE
- Ocena i formulacja
- Zasady warunkowe i przewidywania lękowe
- Samokrytyka i jej wyciszanie
- Dziennik pozytywnych danych
- Praca z przekonaniem kluczowym
- Nowa zasada życia i profilaktyka
Arkusze do pracy
Otwórz w katalogu arkuszy →13 arkuszy A4. Każdy arkusz otworzysz w podglądzie; druk, zapis do PDF i wysyłka klientowi są dostępne po zalogowaniu.
- Arkuszdla terapeutyKryteria przejścia między fazami – do drukuKryteria z przewodnika klinicznego zebrane w jedną listę do zaznaczania: przy każdej fazie zdanie kryterium i punkty „jak to sprawdzić”. W planerze terapii ta sama lista stoi przy ścieżce klienta.
- Arkuszdla terapeutyNarzędzia pomiarowe w niskiej samoocenie – przeglądCztery pozycje w jednej tabeli, w tym jedno narzędzie robocze. Uwaga prawna: oryginał RSES jest w domenie publicznej, ale polska adaptacja SES należy do Pracowni Testów Psychologicznych PTP – jej brzmienia nie wolno reprodukować.
- Arkuszdla klientaModel Fennell niskiego poczucia własnej wartościModel Fennell: niskie poczucie własnej wartości (LSE) opiera się na negatywnym przekonaniu kluczowym o sobie („końcowy wniosek o sobie (ang. Bottom Line)"). Wokół niego: zasady warunkowe i incydenty aktywujące. Trzy poziomy – trzy poziomy interwencji.
- Arkuszdla terapeutyFormularz: przekonanie kluczowe + zasady warunkowe + incydenty krytyczneTrzy-warstwowy formularz konceptualizacji Fennell: klient mapuje swój końcowy wniosek o sobie (1 zdanie), 2-4 zasady warunkowe i 2-3 typowe incydenty. To podstawowe narzędzie psychoedukacyjne LSE.
- Arkuszdla terapeutyCBT niskiego poczucia własnej wartości – 10-sesyjny protokółCBT-LSE: 10 sesji w protokole Waite, McManus i Shafran (2012, RCT). Główne komponenty: konceptualizacja Fennell, dziennik dowodów, eksperymenty behawioralne, test historyczny, restrukturyzacja zasad warunkowych.
- Arkuszdla klientaDziennik pozytywnych danych (positive data log)Dziennik pozytywnych danych (ang. positive data log) – codzienny zapis 1-3 obserwacji przeciwnych do końcowy wniosek o sobie. Klient z LSE filtruje informacje selektywnie – dziennik zmusza do zauważania alternatywy.
- Arkuszdla klientaTest historyczny przekonania kluczowegoTest historyczny = systematyczny przegląd życia klienta (etapy: dzieciństwo, dorastanie, dorosłość) pod kątem dowodów ZA i PRZECIW końcowy wniosek o sobie. Klient odkrywa, że jego życie ma więcej dowodów PRZECIW niż widział.
- Arkuszdla klientaTechnika kontinuum dla wartości własnejTechnika kontinuum: klient z LSE myśli o sobie w kategoriach binarnych („wartościowy/bezwartościowy”). Kontinuum 0-100 wprowadza odcienie i empiryczne dane.
- Arkuszdla klientaMonitoring głosu samokrytyka – dziennik sytuacja · myśl · emocja · zachowanieUstrukturyzowany zapis epizodów samokrytyki: sytuacja → myśl krytyczna (dosłownie) → emocja → zachowanie. Pierwszy krok wyciszania krytyka – zanim zacznie się go kwestionować, pacjent musi nauczyć się go łapać i usłyszeć jego ton.
- Arkuszdla klientaNowa zasada życia – przeformułowanie zasad warunkowychKońcowy ruch protokołu Fennell: każdą starą zasadę warunkową („jeśli wszystkich zadowolę, to jestem OK”) przepisuje się na wersję elastyczną, zgodną z nowym przekonaniem – i planuje konkretne zachowania, które ją ucieleśniają. Nowe przekonanie bez nowej zasady zostaje na papierze.
- Arkuszdla klientaPlan na nawrót niskiej samooceny – sygnały, wyzwalacze, kontrposunięciaPisemny plan na dni, w których stary głos wróci: sygnały wczesne (zalew samokrytyki, dyskwalifikowanie, powrót kamuflaży), wyzwalacze (krytyka, porażka, porównania) i kontrposunięcia z terapii (PDL, podwójny standard, przegląd danych). Zamienia nawrót z katastrofy w sygnał do treningu.
- Arkuszdla klientaKwestionowanie samokrytyki i technika podwójnego standarduRestrukturyzacja głosu samokrytyka dwiema dźwigniami: podwójny standard („co powiedziałbyś przyjacielowi w tej samej sytuacji?”) i przeformułowanie krytyki w informację zwrotną – co konkretnie poprawić, bez wyroku o osobie. Cel: głos, który motywuje bez okrucieństwa.
- Arkuszdla klientaTrening przyjmowania komplementów – zasada „przyjmij i zapisz”Trening zastępujący odruch dyskwalifikacji („fart”, „był miły z litości”) zasadą „przyjmij i zapisz”: komplement lub podziękowanie przyjmujesz bez prostowania i wpisujesz do dziennika pozytywnych danych. Komplementy to też dane – filtr LSE nie ma prawa ich wycinać.