Obszar pracy · Uzależnienia
Problemowe używanie smartfona
„Nie mogę odłożyć telefonu” – FOMO, doom scrolling, higiena cyfrowa.
W skrócie
PSU (Problematic Smartphone Use): wzorzec używania prowadzący do dysfunkcji. Nieoficjalny w DSM/ICD (jako behavioral addiction). Spektrum, nie kategoria. Smartphone Addiction Scale (Kwon 2013).
Arkusz psychoedukacyjny: Czym jest problemowe używanie telefonu? →Co jest w tym obszarze
- Arkusze do pracy21 arkuszy A4Karty do wręczenia klientowi i materiały dla terapeuty – z podglądem w katalogu.
- Przewodnik kliniczny8 faz · 18 narzędzi · ~16 sesjiJak pracować z problematycznym używaniem smartfona i internetu
- Kryteria diagnostyczneDSM-5-TR i ICD-11Kryteria rozpoznania i wskazówki do diagnostyki różnicowej.po zalogowaniu
- Baza naukowamodele, dowodyWytyczne kliniczne, wielkości efektów z metaanaliz i główne modele teoretyczne.po zalogowaniu
Jak pracować z problematycznym używaniem smartfona i internetu
Cele faz i kryteria przejścia →Cel: kontrola, nie abstynencja
- Ocena, wzorzec, współwystępowanie
- Motywacja i analiza funkcjonalna
- Higiena cyfrowa i kontrola bodźców – rdzeń
- Odzyskiwanie uwagi
- Sen i regulacja
- FOMO, emocje i przekonania
- Kontekst, relacje, młodzież
- Profilaktyka i utrwalenie
Arkusze do pracy
Otwórz w katalogu arkuszy →21 arkuszy A4. Każdy arkusz otworzysz w podglądzie; druk, zapis do PDF i wysyłka klientowi są dostępne po zalogowaniu.
Psychoedukacja 4
- Arkuszdla klientaCzym jest problemowe używanie telefonu?Psychoedukacja: problemowe używanie telefonu. Materiał do omówienia z pacjentem lub do samodzielnej lektury.
- Arkuszdla klientaPodłoże problemowego używania smartfonaPsychoedukacja: podłoże/mechanizm problemowego używania smartfona. Materiał do omówienia z pacjentem lub do samodzielnej lektury – mózg nagrody.
- Arkuszdla klientaAnaliza funkcjonalna / łańcuchAnaliza funkcjonalna rozkłada epizod sięgania po telefon na ogniwa: wyzwalacz (powiadomienie, nuda, lęk, nawyk sytuacyjny) → myśl i emocja → impuls → sprawdzanie/przewijanie → skutek (ulga, utrata czasu). Pokazuje, gdzie przerwać łańcuch, zanim dobiegnie końca.
- Arkuszdla klientaFOMO i porównywanie społecznePsychoedukacja: FOMO i porównywanie społeczne. Materiał do omówienia z pacjentem lub do samodzielnej lektury.
Diagnostyka 2
- Arkuszdla terapeutyKryteria przejścia między fazami – do drukuKryteria z przewodnika klinicznego zebrane w jedną listę do zaznaczania: przy każdej fazie zdanie kryterium i punkty „jak to sprawdzić”. W planerze terapii ta sama lista stoi przy ścieżce klienta.
- Arkuszdla klientaAudyt cyfrowy – ile naprawdę używasz?Narzędzie kliniczne: Audyt cyfrowy – ile naprawdę używasz (w module Problematic Smartphone Use).
Strategie 6
- Arkuszdla klientaDigital detoxTechnika terapeutyczna: Digital detox (w module Problematic Smartphone Use).
- Arkuszdla klientaHigiena cyfrowaPlan terapii: Higiena cyfrowa (w module Problematic Smartphone Use). Sekwencja faz i interwencji.
- Arkuszdla klientaTelefon a senPsychoedukacja: telefon a sen. Materiał do omówienia z pacjentem lub do samodzielnej lektury.
- Arkuszdla klientaRadzenie sobie z impulsemImpuls sięgnięcia po telefon (sprawdzić powiadomienie, odświeżyć feed) to przemijająca fala, a nie nakaz. Radzenie sobie to wstawienie przerwy: zauważyć impuls, odroczyć, przeczekać, przekierować uwagę. Każdy przetrwany impuls osłabia automatyzm sięgania.
- Arkuszdla klientaRegulacja wieczornaRegulacja wieczorna to rutyna wyciszenia przed snem, która ogranicza ekrany w godzinach wieczornych i ułatwia przejście do snu. Wieczór to moment największego ryzyka przewijania kosztem snu; zaplanowana rutyna zastępuje telefon innym sposobem wyciszenia.
- Arkuszdla klientaRegulacja emocji i alternatywySięganie po telefon często reguluje emocje (nuda, samotność, napięcie) i wypełnia pustkę – jest próbą ucieczki od stanu wewnętrznego. Regulacja emocji i alternatywy budują inne sposoby radzenia sobie z tymi stanami oraz nagradzające aktywności offline, by telefon przestał być jedynym regulatorem.
Konteksty 2
- Arkuszdla klientaTelefon a młodzieżPsychoedukacja: telefon a młodzież. Materiał do omówienia z pacjentem lub do samodzielnej lektury.
- Arkuszdla klientaLeczenie tłaProblematyczne używanie smartfona/internetu często ma podłoże w innym zaburzeniu (depresja, lęk, lęk społeczny, ADHD), które napędza ucieczkę w ekran. Leczenie tła obejmuje to podłoże – bez tego praca nad samym używaniem często nie wystarcza, a nawroty są częste.
Profilaktyka 2
- Arkuszdla klientaPlan zdrowej relacji z technologiąPlan terapii: Zdrowej relacji z technologią (w module Problematic Smartphone Use). Sekwencja faz i interwencji.
- Arkuszdla klientaUtrwalenie higieny cyfrowej i alternatywUtrwalenie to długoterminowe podtrzymanie higieny cyfrowej (granice, ustawienia, środowisko) oraz nagradzających alternatyw offline, które zastępują funkcję używania. Bez trwałych nawyków i satysfakcjonujących alternatyw stare wzorce wracają, zwłaszcza w stresie.